حقوق چک ‏یکی از پرکاربردترین اسنادی که در معاملات امروزی به کار می رود، که حساسیت
ویژه ای دارد.چک دارای ضمانت اجرای مدنی و کیفری ‏است. در صورتی که چک، پس از مراجعه
به بانک، بلا محل تشخیصداده ‏شود، دارنده آن می تواند نسبت به برگشت آن اقدام، گواهی عدم پرداخت ‏
دریافت دارد.دارنده می تواند با این گواهی به دادگاه مراجعه کند. ‏در این صورت هم می توان به دادگاه
حقوقی مراجعه کرد و نسبت به توقیف ‏اموال بدهکار و وصول طلباز آن اقدام کرد و هم می توان به
دادسرا ‏مراجعه کرد و مجازات صادر کننده چک را خواست. ‏

وصول طلب و حقوق چک

علاوه بر این از آن جا که چک یک سند لازم الاجراست می توان بدون ‏مراجعه به دادگاه از طریق
اجرایثبت آن را مطالبه کرد. این روش در ‏صورتی مفید است که بدهکار اموالی داشته باشد تا اجرای
ثبت باتوقیف آن ‏ها نسبت به وصول طلب اقدام نماید. ‏به هر حال این که در هر مورد دارنده چک باید
از کدام طریق اقدام کند، ‏بستگی به شرایط هر موضوع داردکه باید با مشاوره یا وکیل دادگستری ‏نسبت
به آن اقدام نماید. چنان که در برخی موارد نیز چک جنبه کیفریندارد ‏مانند مواردی که چک به عنوان
ضمانت داده شده یا موردی که ثابت شود ‏تاریخ صدور چک مقدم بر تاریخمندرج در چک است. در
مواردی نیز ممکن ‏است چک سرقت شود یا مفقود گردد، در این موارد نیز با شرایطیدارنده می ‏تواند
دستور عدم پرداخت به بانک دهد تا از این طریق متضرر نگردد. ‏در صورتی که چک بلامحل باشد،
دارنده می تواند از دادگاه یا اجرای ثبت، ‏درخواست ممنوع الخروجی بدهکار را نماید. در این صورت
بدهکار تا زمان ‏پرداخت بدهی، نمی تواند از کشور خارج گردد. ‏

انتقال چک

چک از جمله اسناد تجاری است که حسب ضروریات تجاری جامعه مقررات آن به گونه ای وضع
شده است که انتقال آن به سهولت امکان پذیر باشد تا این امکان را فراهم نماید که در مبادلات بین
مردم نقش پول را ایفاء نماید، در این مبحث سعی می شود قواعد کلی در خصوص انتقال چک به
نحو موجز و مفید بیان گردد.

نخست آنکه چک ممکن است در وجه حامل باشد یعنی نام دارنده چک در متن آن قید نگردد، در
این صورت کسی دارنده چک محسوب می گردد که چک را در اختیار داشته باشد، فرد اخیر نیز
می تواند چک را بدون امضاء به دیگری منتقل نماید، در این صورت، متصرف جدید دارنده و
مالک آن محسوب می گردد.

لیکن دارنده چک حامل می تواند آن را با ظهرنویسی نیز منتقل کند، در این صورت، چون چک
را امضاء نموده است خود نیز در زمره مسئولین سند تجاری به شمار می آید و دارنده چک
می تواند وجه آن را هم از کسی که چک را به او انتقال داده و هم از صادر کننده، مطالبه نماید.

باید توجه داشت در صورتی که چک در وجه حامل نباشد و به عبارت دیگر در وجه شخص
معین یا حواله کرد او باشد، دارنده در صورتی می تواند چک را منتقل نماید که آن را ظهرنویسی
و امضاء نماید و به صرف تسلیم آن به فرد دیگر چک منتقل نخواهد شد و فرد اخیر دارنده چک
و محق در مطالبه آن نیست.

فوت دارند چک

ممکن است دارنده چک فوت نماید، در این فرض این سوال مطرح می شود که ورثه دارنده
چک چگونه و از چه مراجعی می توانند مطالبه نمایند، پاسخ آنکه با فوت فرد ورثه وی قائم-
مقام و جانشین متوفی در حقوق و تکالیف مالی وی از جمله وجه چک هستند و می توانند مبلغ
آن را از صادر کننده یا منتقل کننده مطالبه نمایند.

از طرف دیگر در صورت فوت دارنده چک، ورثه او می توانند با فرض وجود شرایط مسئولیت
کیفری علیه صادر کننده چک در دادسرا اقامه دعوا نموده و حکم بر محکومیت صادر کننده چک
پرداخت نشدنی دریافت نمایند، در واقع حق شکایت و تعقیب کیفری صادر کننده به وراث دارنده
منتقل می شود،

همچنین ورثه دارنده می توانند از طریق مراجع ثبتی نسبت به وصول مبلغ چک اقدام نمایند،
لازم به ذکر است مطالبه وجه از طریق مراجع ثبتی تابع احکام و ضوابط خاصی است، بدیهی
است ورثه متوفی نیز گریز و گزیری از این قواعد ندارند.

برای مثال اگر نمونه امضاء صاحب حساب در بانک با امضای موجود در متن چک حسب
گواهی بانک مطابقت نداشته باشد ورثه نمی توانند از طریق مراجع ثبتی پیگیر مطالبه وجه
چک باشند همان طور که اگر خود متوفی هم زنده بود در این شرایط نمی توانست از طریق
ثبت اقدام نماید.

رفع سوء اثر از چک

مطابق با اصلاحات و الحاقیات جدید قانون صدور چک در سال 1397 رفع سوء اثر از
چک از طرق گوناگونی امکان پذیر است:

اول اینکه صادر کننده چک می تواند حساب جاری خود را در بانک به میزان مبلغ چک
دارای اعتبار و موجودی نماید و در عین حال از بانک درخواست نماید که مبلغ مذکور تا
زمان مراجعه دارنده مسدود شود، لازم به ذکر است در این فرض بانک مراتب را جهت
اطلاع دارنده چک به وی اعلام می نماید.

دومین راه این است که صادر کننده لاشه چک را به بانک ارائه و تسلیم نماید افزون بر
این صادر کننده و دارنده می توانند در دفترخانه های اسناد رسمی حاضر شوند و دارنده
به طور رسمی رضایت خود را اعلام و امضاء نماید در این صورت صادر کننده می تواند
رضایت نامه را به بانک ارائه و از چک رفع سوء اثر کند.

همچنین فرد می تواند از مراجع دادگستری یا ثبتی نامه ای مبنی بر اینکه در خصوص چک
اقدامات اجرایی انجام گرفته است به بانک ارائه نماید و یا در صورت اقامه دعوا علیه صاحب
حساب حکم بر برائت وی صادر شده با ارائه حکم قضایی از چک رفع سوء اثر می شود.

همراهان عزیز در این مطلب بر آن بودیم که توضیح مختصر و اجمالی از پاره ای از طرق
رفع سوء اثر از چک مطابق با آخرین اصلاحات قانونی ارائه نماییم، امیدواریم که مقبول طبع
شما عزیزان باشد.

اشتراک گذاری این صفحه در شبکه های اجتماعی